درد هنگام رابطه جنسی (Dyspareunia) در دوران بارداری موضوعی است که بسیاری از زنان تجربه میکنند اما کمتر درباره آن صحبت میشود. تغییرات هورمونی، تغییرات فیزیکی بدن و حتی عوامل روانی میتوانند باعث شوند رابطه جنسی در این دوران با ناراحتی یا درد همراه باشد. در اغلب موارد این وضعیت موقتی و قابل مدیریت است، اما اگر درد شدید یا مداوم باشد، لازم است توسط پزشک بررسی شود.
درک علت درد و استفاده از راهکارهای مناسب میتواند به حفظ رابطه سالم بین زوجین و کاهش نگرانیهای مادر کمک کند.
در دوران بارداری سطح هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون به طور قابل توجهی افزایش مییابد. این تغییرات باعث افزایش جریان خون در ناحیه لگن میشود. در نتیجه:
این حساسیت بیشتر معمولاً در سهماهه اول و سوم شایعتر است.
برخلاف تصور رایج، برخی زنان در بارداری دچار خشکی واژن میشوند. تغییرات هورمونی و استرس میتواند باعث کاهش ترشح طبیعی واژن شود. خشکی واژن یکی از شایعترین علل درد حین رابطه است و میتواند باعث:
استفاده از لوبریکانتهای بر پایه آب که برای بارداری ایمن هستند میتواند به کاهش اصطکاک کمک کند.
با پیشرفت بارداری، رحم بزرگتر میشود و به اندامهای اطراف مانند مثانه و روده فشار وارد میکند. این تغییرات ممکن است باعث شود برخی وضعیتهای رابطه جنسی باعث فشار یا درد شوند.
در سهماهه دوم و سوم بهتر است از وضعیتهایی استفاده شود که:
وضعیتهایی مانند قرار گرفتن مادر به پهلو اغلب راحتتر هستند.
گاهی درد حین رابطه میتواند نشانه وجود عفونت باشد. در بارداری به دلیل تغییرات هورمونی، احتمال برخی عفونتها افزایش مییابد.
شایعترین موارد عبارتاند از:
علائمی که باید جدی گرفته شوند شامل:
در چنین شرایطی رابطه جنسی باید متوقف شود تا پزشک علت را بررسی کند.
در برخی زنان، عضلات کف لگن ممکن است هنگام رابطه دچار انقباض غیرارادی شوند. این وضعیت که گاهی با اضطراب یا ترس از آسیب به جنین همراه است میتواند باعث درد یا دشواری در دخول شود.
تمرینات ریلکسیشن و تمرینات کف لگن (مانند تمرینات کگل) میتواند به کنترل بهتر عضلات کمک کند.
بارداری دورهای همراه با تغییرات عاطفی است. برخی زنان ممکن است نگران باشند که رابطه جنسی به جنین آسیب بزند. این نگرانی میتواند باعث:
گفتوگوی صادقانه بین زوجین و دریافت اطلاعات علمی از پزشک میتواند این نگرانیها را کاهش دهد.
در برخی موارد درد میتواند نشانه مشکل جدیتر باشد. در صورت مشاهده علائم زیر باید حتماً با پزشک تماس گرفت:
پزشک میتواند با معاینه و آزمایشهای لازم علت را مشخص کند.
چند توصیه ساده میتواند تجربه رابطه را راحتتر کند:
درد حین رابطه در دوران بارداری نسبتاً شایع است و معمولاً به دلیل تغییرات طبیعی بدن رخ میدهد. با این حال، توجه به علائم هشدار و مشورت با پزشک اهمیت زیادی دارد. با آگاهی بیشتر و انتخاب روشهای مناسب، بسیاری از زوجین میتوانند در دوران بارداری نیز رابطهای سالم، ایمن و راحت داشته باشند.
WHO – Sexual Health
https://www.who.int/health-topics/sexual-health
ACOG – Pain During Sex
https://www.acog.org/womens-health/faqs/when-sex-is-painful
NIH – Dyspareunia Overview
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562159/
Google Scholar
https://scholar.google.com/scholar?q=dyspareunia+pregnancy+causes
