تخمکگذاری یکی از مهمترین مراحل چرخه قاعدگی و کلید اصلی باروری در زنان است. در هر چرخه قاعدگی، یک تخمک بالغ از تخمدان آزاد میشود و در صورت حضور اسپرم امکان لقاح و بارداری فراهم میگردد. با این حال، همه زنان در هر چرخه تخمکگذاری منظم ندارند و گاهی این فرآیند دچار اختلال میشود.
شناخت نشانههای تخمکگذاری سالم و علائم اختلال در آن میتواند به زنان کمک کند وضعیت باروری خود را بهتر درک کنند و در صورت وجود مشکل بهموقع به پزشک مراجعه نمایند.
در این مقاله علائم طبیعی تخمکگذاری، نشانههای اختلال و دلایل عدم تخمکگذاری بررسی میشود.
تخمکگذاری نتیجه تعامل چند هورمون مهم در بدن است:
پس از آزاد شدن تخمک، فولیکول به جسم زرد تبدیل میشود و هورمون پروژسترون ترشح میکند.
این فرآیند معمولاً در میانه چرخه قاعدگی رخ میدهد.
بدن بسیاری از زنان در زمان تخمکگذاری علائم مشخصی نشان میدهد.
یکی از واضحترین نشانهها تغییر در ترشحات واژن است.
در زمان تخمکگذاری ترشحات:
میشوند.
این نوع ترشح حرکت اسپرم را آسانتر میکند.
درد خفیف در پایین شکم
برخی زنان درد خفیفی در یک سمت شکم تجربه میکنند که به آن Mittelschmerz گفته میشود.
این درد معمولاً چند ساعت تا یک روز طول میکشد.
افزایش میل جنسی
تحقیقات نشان میدهد میل جنسی در زمان تخمکگذاری افزایش مییابد که به دلیل افزایش سطح استروژن است.
حساس شدن سینهها
تغییرات هورمونی میتواند باعث حساس شدن یا درد خفیف در سینهها شود.
افزایش دمای پایه بدن
پس از تخمکگذاری، دمای پایه بدن حدود ۰.۳ تا ۰.۵ درجه سانتیگراد افزایش پیدا میکند.
این تغییر به دلیل افزایش هورمون پروژسترون است.
افزایش انرژی و تمرکز
برخی زنان در زمان تخمکگذاری احساس انرژی بیشتر و خلق بهتر دارند.
نشانههای تخمکگذاری غیرسالم
در برخی موارد بدن نشانههایی از اختلال در تخمکگذاری نشان میدهد.
این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
وجود این علائم میتواند نشانه اختلال هورمونی باشد.
گاهی ممکن است قاعدگی رخ دهد اما تخمکگذاری انجام نشده باشد.
به این وضعیت آناوولاسیون گفته میشود.
در این حالت:
دلایل متعددی میتواند باعث اختلال در تخمکگذاری شود.
PCOS یکی از شایعترین علل اختلال تخمکگذاری است.
علائم آن شامل:
است.
کمکاری یا پرکاری تیروئید میتواند چرخه قاعدگی و تخمکگذاری را مختل کند.
هورمونهای تیروئیدی در تنظیم هورمونهای تولیدمثل نقش مهمی دارند.
پرولاکتین بالا میتواند تخمکگذاری را متوقف کند.
این مشکل ممکن است به دلیل:
رخ دهد.
چربی بدن نقش مهمی در تولید هورمونهای جنسی دارد.
BMI بسیار پایین یا بسیار بالا میتواند چرخه تخمکگذاری را مختل کند.
استرس مزمن باعث افزایش هورمون کورتیزول میشود که میتواند عملکرد هیپوتالاموس را مختل کند.
این موضوع به کاهش یا توقف تخمکگذاری منجر میشود.
ورزش بسیار شدید و طولانی مدت میتواند باعث کاهش سطح استروژن و توقف تخمکگذاری شود.
این مشکل در ورزشکاران حرفهای شایعتر است.
برای بررسی تخمکگذاری میتوان از روشهای زیر استفاده کرد:
افزایش پروژسترون در نیمه دوم چرخه نشانه وقوع تخمکگذاری است.
در بسیاری از موارد، اختلالات تخمکگذاری قابل درمان هستند.
روشهای درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
تخمکگذاری سالم یکی از مهمترین عوامل در باروری زنان است. علائمی مانند تغییر ترشحات واژن، افزایش دمای بدن، درد خفیف شکم و افزایش میل جنسی میتوانند نشانه وقوع تخمکگذاری باشند. در مقابل، قاعدگیهای نامنظم، قطع قاعدگی یا علائم هورمونی ممکن است نشاندهنده اختلال در تخمکگذاری باشند. عواملی مانند PCOS، اختلالات تیروئید، استرس، وزن نامتعادل و ورزش شدید میتوانند در این اختلال نقش داشته باشند. تشخیص بهموقع و درمان مناسب میتواند شانس بارداری را به طور قابل توجهی افزایش دهد.
WHO – Ovulation and Reproductive Health
ACOG – Ovulation Disorders
CDC – Female Reproductive Health
https://www.cdc.gov/reproductivehealth
Google Scholar – Ovulation Disorders Research
